Sáng 10/9/2026, Khoa Truyền thông sáng tạo tổ chức workshop khoa học “Nghiên cứu cộng đồng sáng tạo trong kỷ nguyên GenAI: Từ khung khái niệm đến thực hành phương pháp”, với phần trình bày của PGS.TS Jonathon Hutchinson, Đại học Sydney. Chương trình tập trung vào một câu hỏi đang ngày càng trở nên cấp thiết với lĩnh vực truyền thông và công nghiệp sáng tạo: khi trí tuệ nhân tạo tạo sinh tham gia sâu hơn vào quá trình sản xuất nội dung, nghiên cứu truyền thông cần thay đổi như thế nào?
Tại workshop, PGS.TS Jonathon Hutchinson tiếp cận GenAI không chỉ như một công cụ công nghệ, mà như một tác nhân ngày càng tham gia vào quá trình trung gian, phân phối và định hình giá trị trong môi trường truyền thông số. Theo diễn giả, tốc độ phát triển của công nghệ đang đặt ra yêu cầu cập nhật phương pháp nghiên cứu, bởi những thay đổi hiện nay không chỉ tác động đến cách nội dung được tạo ra mà còn làm biến đổi cả hệ sinh thái và thị trường sáng tạo.
Hình ảnh Workshop. Nguồn ảnh: Nguyễn Đức Dũng.
Một nội dung đáng chú ý của buổi trao đổi là cách nghiên cứu vai trò của GenAI trong cộng đồng sáng tạo. Nhóm nghiên cứu của PGS.TS Jonathon Hutchinson kết nối ba hướng tiếp cận gồm “tác nhân chuyển dịch giá trị” (những chủ thể hoặc cơ chế đứng giữa quá trình sáng tạo và công chúng, có khả năng làm thay đổi cách một sản phẩm văn hóa được nhìn nhận, đánh giá và định giá), “nền tảng hóa” và các “kỹ thuật tạo tính hiển thị”. Từ đó, một khung phân tích ba bước được sử dụng để xem xét cách trí tuệ nhân tạo tham gia vào những tình huống cụ thể của thị trường sáng tạo.
Các trường hợp được đưa ra tại workshop cho thấy ranh giới giữa con người, nền tảng và tác nhân nhân tạo đang ngày càng khó phân định. Trong đó có việc sử dụng bản sao kỹ thuật số và hình đại diện AI trong hoạt động tiếp thị tại Trung Quốc; cũng như trường hợp Tilly Norwood, một nhân vật diễn viên ảo được tạo dựng bằng công nghệ. Những ví dụ này giúp đưa thảo luận về GenAI ra khỏi phạm vi kỹ thuật thuần túy, hướng tới các vấn đề về quyền lực nền tảng, giá trị sáng tạo và vị trí của con người trong chuỗi sản xuất nội dung.
PGS.TS Jonathon Hutchinson.
Tuy nhiên, cơ hội công nghệ cũng đi cùng những giới hạn cần được nhận diện. Diễn giả nhấn mạnh yêu cầu về liêm chính nghiên cứu, cách sử dụng công nghệ có trách nhiệm và đặc biệt là việc bảo vệ quyền riêng tư của người dùng. Đây cũng là một trong những đường biên quan trọng khi GenAI ngày càng có khả năng tạo ra nội dung, hình ảnh và những chủ thể ảo có mức độ mô phỏng cao.
ThS. Tạ Thị Ngọc Vân (thứ nhất, từ phải qua).
Phần thảo luận tiếp tục mở rộng từ nghiên cứu sang thực tiễn nghề nghiệp. ThS. Tạ Thị Ngọc Vân đặt câu hỏi về khả năng phân biệt giữa tác nhân con người và tác nhân ảo, đồng thời đặt vấn đề liệu công nghệ truyền thông thực sự mang lại những lợi ích gì cho cộng đồng sáng tạo. Theo PGS.TS Jonathon Hutchinson, ranh giới này sẽ ngày càng khó nhận biết khi công nghệ tiếp tục cải tiến. Dù hiệu quả đối với người dùng vẫn cần được tiếp tục nghiên cứu, AI đang cho thấy khả năng giúp các chủ thể sáng tạo mở rộng quy mô và tăng tốc độ sản xuất nội dung.
ThS. Trần Trọng Trung (chính giữa).
Ở một hướng khác, ThS. Trần Trọng Trung đặt vấn đề về hoạt động giảng dạy khi GenAI tham gia ngày càng sâu vào sản xuất nội dung. Theo diễn giả, ở thời điểm hiện tại, con người vẫn có lợi thế trong kể chuyện và phát triển nội dung sáng tạo. Vì vậy, đào tạo những năng lực nền tảng này vẫn cần được đặt ở vị trí trung tâm, đồng thời người học phải được chuẩn bị khả năng kết hợp công nghệ vào quy trình sản xuất truyền thông.
Workshop khép lại sau các trao đổi giữa diễn giả và giảng viên Khoa Truyền thông sáng tạo, nhưng đồng thời mở ra nhiều câu hỏi mới cho nghiên cứu. Khi GenAI không còn đứng bên ngoài quá trình sáng tạo mà ngày càng trở thành một phần của quá trình đó, vấn đề không chỉ còn là“sử dụng AI như thế nào”. Quan trọng hơn là cần hiểu AI đang thay đổi quan hệ giữa con người, công nghệ, nền tảng và giá trị sáng tạo ra sao.
PGS.TS. Jonathon Hutchinson (chính giữa) chụp hình lưu niệm cùng các giảng viên Khoa Truyền thông sáng tạo.
Thông qua hoạt động này, Khoa Truyền thông sáng tạo tiếp tục thúc đẩy môi trường trao đổi học thuật, cập nhật các hướng nghiên cứu mới và kết nối nghiên cứu với những chuyển động thực tế của ngành truyền thông. Trong một hệ sinh thái đang thay đổi nhanh bởi GenAI, chính những câu hỏi về phương pháp, trách nhiệm và năng lực sáng tạo của con người sẽ tiếp tục là trọng tâm của cả nghiên cứu lẫn đào tạo trong thời gian tới.
Việt Anh
Ảnh: Đức Dũng
