Từ những mảnh gáo dừa mộc mạc của vùng đất Bến Tre, Nghệ nhân Võ Văn Bá đã gửi gắm tâm huyết để sáng tạo nên hơn 110 nhạc cụ độc đáo. Xúc động trước ngọn lửa nghề và trăn trở bảo tồn di sản ấy, Lưu Thị Mỹ Trinh – sinh viên năm 3 ngành Truyền thông đa phương tiện (Trường ĐH Nguyễn Tất Thành) – đã đưa câu chuyện vào Đồ án tốt nghiệp mang tên “Hơi thở của Dừa”. Tác phẩm không chỉ xuất sắc giành Giải Ba tại Liên hoan phim sinh viên Nhân văn năm 2026 mà còn lan tỏa mạnh mẽ tình yêu văn hóa quê hương đến thế hệ trẻ.
Tình yêu quê hương đến từ những điều giản dị và gần gũi nhất, đó cũng chính là thông điệp mà “Hơi thở của Dừa” muốn truyền tải qua câu chuyện về Nghệ nhân Võ Văn Bá, người đã dành nhiều tâm huyết để chế tác những loại nhạc cụ độc đáo từ cây dừa, một hình ảnh gắn liền với quê hương Bến Tre.
Poster Phóng sự “Hơi thở của Dừa”
Khi tiếng lòng người trẻ chạm vào di sản quê nhà
Trong quá trình học tập, Mỹ Trinh được tiếp cận với thể loại phim phóng sự từ khá sớm và có cơ hội tham gia nhóm sinh viên Rạng Media, thực hiện chuỗi phóng sự “Rạng rỡ phương Nam – Các làng nghề truyền thống Nam Bộ”. Những trải nghiệm ấy giúp Trinh dần yêu thích cách kể chuyện mộc mạc và chân thực của thể loại phóng sự. Thêm nữa, sinh ra và lớn lên tại Bến Tre, Trinh nhận thấy quê hương mình có rất nhiều chất liệu văn hóa đặc sắc và những câu chuyện chưa được khai thác một cách trọn vẹn.
Với mong muốn đồ án tốt nghiệp sẽ đồng thời là dự án cuối cùng trước khi ra trường và là dự án đầu tay trên con đường theo đuổi nghệ thuật làm phim phóng sự, Trinh đã ấp ủ một câu chuyện hướng về quê hương mình.
Trong quá trình tìm hiểu về các làng nghề địa phương, Trinh biết đến Nghệ nhân Võ Văn Bá, người đã chế tác hơn 110 nhạc cụ dân tộc truyền thống (như đàn sến, đàn gáo) từ thân, vỏ, và gáo dừa, được ghi nhận Kỷ lục Việt Nam.
Nghệ nhân Võ Văn Bá và những nhạc cụ từ dừa do chính tay ông chế tác. Ảnh: NVCC
Chuyến đi 2 ngày và cuộc gặp gỡ hai thế hệ
Thực hiện một phóng sự khi chưa có nhiều kinh nghiệm là một thử thách không nhỏ đối với một sinh viên trẻ. Đặc biệt, với một dự án mang nhiều tình cảm và hoài niệm về quê hương, Trinh càng mong muốn câu chuyện được kể một cách chân thực và trọn vẹn nhất.
Khó khăn đầu tiên đến từ việc thay đổi địa giới hành chính khiến việc xác định nơi ở của Nghệ nhân Võ Văn Bá thật không dễ dàng. Bên cạnh đó, lịch trình bận rộn của ông cũng khiến thời gian gặp gỡ và ghi hình chỉ có thể gói gọn trong hai ngày.
Tuy vậy, hành trình thực hiện tác phẩm cũng mang đến cho Trinh nhiều điều đáng quý. Bạn may mắn gặp được những anh chị nhiệt tình hỗ trợ từ thiết bị, quay dựng cho đến những góp ý trong quá trình hoàn thiện tác phẩm. Phía sau những giờ làm việc vất vả còn là sự động viên, cổ vũ từ gia đình.
Sự cởi mở cùng nguồn năng lượng tích cực từ Nghệ nhân Võ Văn Bá chính là điểm tựa giúp Trinh hoàn thành bộ phim. Qua những buổi trò chuyện thân tình, cô sinh viên trẻ tìm thấy sự đồng điệu sâu sắc với người nghệ nhân già – hai thế hệ dù khác nhau về tuổi tác nhưng chung một tình yêu nghệ thuật và khát khao kiến tạo giá trị cho đời. Cũng từ tình yêu nguyên sơ với âm nhạc và cây dừa quê hương, ông Bá đã dành trọn thời thanh xuân để miệt mài tìm tòi, thổi hồn vào những chiếc gáo dừa thô mộc.
Các nhạc cụ do Nghệ nhân Võ Văn Bá chế tác chủ yếu phục vụ cho loại hình nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ và Cổ nhạc (Cải lương), ngoài ra còn được dùng trong Nhạc lễ Nam Bộ. Chất liệu dừa tự nhiên cho âm thanh thô mộc, giòn dã nhưng tiếng nhỏ và ít ngân do cấu trúc nhiều xơ. Để khắc phục, Nghệ nhân Võ Văn Bá phải kết hợp độ khô của gỗ dừa lão và kỹ thuật khoét lỗ thoát âm tỉ lệ chuẩn để tạo âm thanh vang và hay.
Đối với một người mới bước những bước đầu tiên trên con đường làm phim, Trinh cảm phục trước sự kiên trì và tình yêu mà ông dành cho những sản phẩm sáng tạo của mình. Nhưng bên cạnh niềm vui với nghề, ông cũng chia sẻ những nỗi lo của một người làm nghề truyền thống: lo rằng nghề mình sẽ dần mai một và những giá trị đã dành cả đời để gìn giữ sẽ không có người tiếp nối.
Lưu Thị Mỹ Trinh trò chuyện cùng Nghệ nhân Võ Văn Bá. Ảnh: NVCC
Trăn trở của Nghệ nhân Võ Văn Bá cũng là nỗi niềm chung của nhiều nghệ nhân gạo cội: làm sao để những thế hệ sau có thể biết đến, yêu quý và tiếp nối những giá trị truyền thống mà mình đã dày công nghiên cứu và lưu giữ. Đây chính là lúc truyền thông trở thành chiếc cầu nối đưa di sản của quê hương đến gần hơn với công chúng hiện đại. “Hơi thở của Dừa” chính là một ví dụ về việc người trẻ dùng khả năng kể chuyện bằng hình ảnh để lan tỏa những giá trị văn hóa đến với thế hệ trẻ, đồng thời góp một phần nhỏ vào việc gìn giữ nét đẹp của quê hương.
Vì vậy, ông rất vui khi câu chuyện về những nhạc cụ từ dừa được Trinh lựa chọn để thực hiện thành một phóng sự, góp phần giới thiệu và quảng bá những sản phẩm ấy đến với nhiều người hơn.
Từ đồ án tốt nghiệp đến thành quả của một hành trình
Trinh biết đến Liên hoan phim sinh viên Nhân văn năm 2026 vào thời điểm hạn nộp bài chỉ còn đúng một ngày. Và bạn đã phải “chạy thật lực” để hoàn thiện những khâu cuối cùng và gửi tác phẩm vào những phút chót.
Vì đây là dự án đầu tay, Trinh không đặt quá nhiều kỳ vọng vào kết quả. Bạn thậm chí không nghĩ mình có thể lọt vào Top 24 của cuộc thi. Thế nhưng, thành quả cuối cùng lại vượt xa mong đợi khi “Hơi thở của Dừa” xuất sắc đạt Giải Ba tại Liên hoan phim sinh viên Nhân văn 2026.
Mỹ Trinh (thứ 2, từ trái qua) nhận giải tại lễ bế mạc tại Liên hoan phim sinh viên Nhân vân. Ảnh: LHP SVNV
Giải thưởng không chỉ là sự ghi nhận cho những nỗ lực của Trinh trong quá trình thực hiện tác phẩm, mà còn trở thành nguồn động lực lớn để bạn thêm tự tin trên con đường làm phim đã lựa chọn.
Sau tất cả, Mỹ Trinh chia sẻ: giá trị lớn nhất mà bạn gặt hái được sau hành trình này không chỉ là giải thưởng hay chiếc cúp vinh danh. Đó là một trải nghiệm tác nghiệp đầu đời, niềm vui từ sự đón nhận của khán giả và niềm tin về giá trị ý nghĩa của con đường làm nghề mà bạn đang theo đuổi.
Khởi đầu từ một chất liệu vô cùng mộc mạc của xứ dừa Bến Tre, “Hơi thở của Dừa” đã vượt lên trên một đồ án tốt nghiệp thông thường để trở thành biểu tượng cho tình yêu nghệ thuật, niềm tự hào quê hương và khát vọng gìn giữ di sản văn hóa qua góc nhìn tươi mới của thế hệ trẻ.
Một số hình ảnh khác
Việt Anh
Hình ảnh: Mỹ Trinh, Liên hoan phim sinh viên Nhân văn
