Một tin nhắn “đóng học phí gấp”, mã QR “xác nhận nhập học” hay lời mời “việc nhẹ lương cao” có thể khiến tân sinh viên mất tiền trước cả ngày đầu đến lớp.
Một nghịch lý của mùa nhập học: càng háo hức bắt đầu hành trình mới, tân sinh viên càng dễ phản ứng nhanh trước những thông báo có vẻ khẩn cấp. Kẻ gian không chỉ giả giấy tờ. Chúng dựng cả một trải nghiệm truyền thông đủ logo, chức danh, ngôn ngữ hành chính và áp lực thời gian. Hiểu bản chất truyền thông của những cái bẫy này – vốn cũng là thứ các bạn sẽ học ở Khoa Truyền thông sáng tạo – chính là cách phòng vệ hiệu quả nhất.
10 bẫy lừa đảo thường gặp
Dưới đây là 10 bẫy lừa đảo phổ biến nhất mùa nhập học mà K26 (sinh viên nhập học năm 2026) và phụ huynh cần chú ý:
Giả mạo trường để “đòi” học phí
Không khó để kẻ gian làm giả một giấy báo trúng tuyển, lịch nhập học hay bảng học phí có đầy đủ logo, con dấu và chữ ký vô cùng chuyên nghiệp. Ngay sau đó là những yêu cầu chuyển tiền học phí, phí giữ chỗ hoặc bảo hiểm kèm theo những câu “thần chú” thúc giục như hệ thống sắp đóng hay dọa hủy kết quả trúng tuyển.
Nguyên tắc sống còn là không chuyển khoản chỉ vì một tin nhắn hay cuộc gọi. K26 luôn phải tự truy cập website chính thức của trường để đối chiếu số tài khoản, mã thanh toán và tên đơn vị thụ hưởng trước khi giao dịch.
Cảnh giác với những hội nhóm, fanpage mạo danh
Những ngày này, hàng loạt hội nhóm tân sinh viên, hỗ trợ nhập học hay tìm trọ sẽ ồ ạt xuất hiện. Nhiều nhóm giả danh cán bộ trường hoặc sinh viên khóa trên để thu thập thông tin cá nhân, bán giáo trình dỏm, thu phí câu lạc bộ “ma” hoặc mời chào các hoạt động liên quan tới sinh viên. Tuy nhiên, các bạn sinh viên K26 lưu ý: vài nghìn thành viên cho một nhóm cộng đồng và một chiếc logo y hệt bản gốc không minh chứng đó là kênh chính thức. Mọi thông tin quan trọng đều cần được đối chiếu thông tin chéo trên website hoặc fanpage chính thống (có nhận diện bằng tích xanh) của Trường Đại học Nguyễn Tất Thành nhé.
Fanpage chính thống của Trường Đại học Nguyễn Tất Thành.
Học bổng, suất trao đổi quốc tế… “trên trời rơi xuống”
Bạn có thể nhận được một thông báo thiết kế đẹp mắt chúc mừng trúng tuyển học bổng toàn phần hoặc suất trao đổi quốc tế. Tiếp đó là yêu cầu nộp gấp phí hồ sơ, phí giữ suất, phí xác minh tài chính hoặc cung cấp hộ chiếu và tài khoản ngân hàng.
Hãy dừng lại ngay. Đừng bao giờ tin một suất học bổng chỉ vì logo đẹp hay lời xưng danh cán bộ phụ trách mà hãy trực tiếp liên hệ với nhà trường để xác minh mọi thứ trước khi ra quyết định nhé các bạn.
Link lạ, mã QR lạ, app lạ: ba thứ không nên tò mò
Các đường link độc hại thường được gửi kèm lý do rất hợp lý như xác nhận nhập học hay cập nhật hồ sơ, dẫn dụ sinh viên vào những website giả giống bản thật đến 90%.
K26 tuyệt đối không cài ứng dụng từ đường link lạ, không nhập mật khẩu vào website chưa xác minh và không đọc mã OTP cho bất kỳ ai. Việc chia sẻ màn hình điện thoại, cấp quyền trợ năng cho ứng dụng lạ hoặc quét mã QR khi chưa rõ người nhận tiền đều là những thao tác “rước” họa vào thân. Các bạn hãy tỉnh táo và chú ý nhé.
Cảnh giác với những đường Link lạ, mã QR và app không rõ nguồn gốc. Nguồn: Unsplash.
Phòng trọ giá hời và “suất ký túc xá nội bộ”
Đây là bẫy kinh điển với sinh viên ở các địa phương ngoài phạm vi Thành phố Hồ Chí Minh.
Những căn phòng đẹp, giá rẻ bất thường luôn đi kèm áp lực phải chuyển cọc ngay vì chỉ còn một suất. Trên thực tế, phòng có thể không tồn tại, người rao không phải chủ nhà, hoặc một phòng nhưng nhận cọc của hàng chục người. Nếu chưa xem phòng trực tiếp, chưa xác minh được nhân thân chủ nhà và chưa có thỏa thuận minh bạch, tuyệt đối không chuyển tiền, dù là đặt cọc hay tiền giữ chỗ các bạn nhé. Ở xa, bạn hãy nhờ người thân hoặc sinh viên khóa trên kiểm tra giúp thông tin, đó là cách giúp chúng ta an tâm hơn về những nơi sẽ gắn bó thời gian tới.
Cẩn thận với những bẫy phòng trọ. Nguồn: Unsplash.
“Việc nhẹ lương cao”, nhẹ dạ thì mất tiền thật
Các công việc nhập liệu, chốt đơn hay cộng tác viên online luôn là mồi nhử hấp dẫn với tân sinh viên, nhất là đối với những bạn có hoàn cảnh chưa thuận lợi, cần thêm thu nhập để trang trải chi phí cuộc sống, học tập.
Ban đầu, kẻ gian sẽ cho bạn nhận vài khoản thù lao nhỏ để tạo lòng tin. Sau đó, các đối tượng này bắt đầu yêu cầu nạp tiền để nhận đơn lớn hơn, đóng phí để rút tiền hoặc ép hoàn thành nhiệm vụ để mở khóa tài khoản. Số tiền bị giam sẽ tăng dần không đáy. Bất kỳ công việc nào yêu cầu nạp tiền trước đều là hồi chuông cảnh báo lừa đảo.
Cho thuê, bán tài khoản ngân hàng , tưởng lời hóa ra dính pháp lý
Lời mời cho thuê tài khoản kiếm vài trăm nghìn mỗi tháng nghe rất dễ dàng, nhưng tài khoản đó sẽ bị sử dụng để nhận tiền lừa đảo hoặc phục vụ hoạt động phạm pháp. Người đứng tên tài khoản chính là người chịu trách nhiệm pháp lý đầu tiên.
Không bán, không cho thuê, không cho mượn tài khoản ngân hàng, SIM hay ví điện tử cho bất kỳ một ai, nhất là đối với những người bạn mới quen và những đối tượng quen biết qua mạng xã hội. Đừng đánh đổi sự an toàn trước pháp luật của bản thân chỉ vì ít đồng bạc lẻ.
Ảnh minh họa. Nguồn: Pixabay.
“Hỗ trợ mở tài khoản” rồi âm thầm gắn khoản vay
Nhiều đối tượng tiếp cận sinh viên với lý do chính đáng như hỗ trợ mở tài khoản nhận học bổng hay làm thẻ tín dụng miễn phí.
Các đối tượng sẽ yêu cầu chụp căn cước công dân, quét khuôn mặt, đọc OTP, hoặc cầm trực tiếp điện thoại của bạn để thao tác hộ nhằm âm thầm đăng ký các khoản vay. Việc mở tài khoản hay đăng ký khoản vay phải do chính chủ thực hiện trên kênh chính thức. Tuyệt đối không giao điện thoại đã mở khóa cho người lạ.
Giả danh công an, dựng kịch bản “bắt cóc online”
Đây là thủ đoạn thao túng tâm lý nguy hiểm bậc nhất.
Kẻ gian tự xưng là cơ quan điều tra, thông báo giấy tờ của bạn liên quan đến một vụ án nghiêm trọng. Các đối tượng ép bạn phải cắt đứt liên lạc với gia đình, thuê phòng ở một mình, gọi video liên tục để giám sát và yêu cầu chuyển tiền để chứng minh trong sạch. Cơ quan chức năng thực thụ không bao giờ yêu cầu chuyển tiền để chứng minh vô tội. Nhận cuộc gọi này, hãy ngắt máy lập tức và báo ngay cho gia đình, người thân.
Ảnh minh họa thủ đoạn giả danh Công an. Nguồn: Báo Công lý.
Giả danh bệnh viện, giảng viên báo “con đang cấp cứu”
Kẻ gian sẽ gọi thẳng cho phụ huynh thông báo con em đang cấp cứu do tai nạn và cần chuyển viện phí gấp. Dù đối tượng đọc vanh vách tên tuổi, trường lớp, phụ huynh cũng tuyệt đối không được vội vàng chuyển tiền. Gia đình cần bình tĩnh gọi trực tiếp cho con, bạn cùng phòng hoặc đường dây nóng của nhà trường, bệnh viện để kiểm chứng.
Cách tốt nhất là các thành viên nên thống nhất trước một mật khẩu an toàn chỉ người nhà mới biết.
Vài lời khuyên dành cho K26:
Đừng đăng nguyên giấy báo nhập học lên Facebook
Một chi tiết nhỏ nhưng hệ trọng: giấy báo trúng tuyển chứa toàn bộ thông tin định danh của bạn từ họ tên, ngày sinh, căn cước công dân đến mã QR. Nếu muốn chia sẻ niềm vui đỗ đại học lên mạng, hãy che kín toàn bộ dữ liệu cá nhân này trước khi đăng để tránh bị kẻ xấu lợi dụng.
5 nguyên tắc vàng trước khi chuyển tiền
Quy trình cốt lõi để giữ an toàn là:
– Dừng lại, kiểm tra, xác minh, hỏi người thân, rồi mới quyết định.
– Luôn tự truy cập website chính thức của trường và gọi đúng số hotline công bố.
– Phải kiểm tra kỹ tên đơn vị nhận tiền cùng nội dung thanh toán.
– Bảo mật tuyệt đối mã OTP.
– Không cài ứng dụng lạ, không chia sẻ màn hình thiết bị, không cho thuê mượn giấy tờ và không bao giờ chuyển tiền chỉ vì bị thúc giục.
Cẩn thận trước khi chuyển tiền. Nguồn: Pixabay.
Lỡ dính bẫy rồi thì phải làm sao?
Nếu không may sập bẫy, tuyệt đối đừng giấu gia đình vì sợ mắng. Việc xử lý càng sớm thì khả năng ngăn chặn hậu quả càng cao.
Hãy chia sẻ ngay với thầy cô cố vấn học tập, bạn bè cùng lớp và gia đình. Hãy liên hệ ngay với ngân hàng để khóa tài khoản và yêu cầu tra soát giao dịch. Lưu giữ toàn bộ bằng chứng từ tin nhắn, đường link đến hình ảnh giao dịch, đồng thời đổi ngay mật khẩu các tài khoản quan trọng trên thiết bị an toàn.
Nếu đã lỡ cài app lạ, hãy ngắt kết nối mạng ngay lập tức và trình báo sự việc cho công an cùng nhà trường. Tuyệt đối tránh xa những người tự nhận có thể “lấy lại tiền bị lừa” với điều kiện đóng thêm phí, vì đó chắc chắn là lớp lừa đảo thứ hai.
Bước vào đại học là lúc mỗi sinh viên bắt đầu tự quản lý tiền bạc, dữ liệu và các quyết định của mình. Niềm vui trúng tuyển mở cánh cửa mới. Khả năng dừng lại và xác minh giúp bạn bước qua cánh cửa ấy an toàn.
Nguyễn Thị Huỳnh Giao
